Obiektywnie

Stan informacji: 10 listopada 2026 roku. Artykuł stanowi bezpośrednią kontynuację tekstu „Czy zostały nam dwa lata na osiągnięcie AGI? Po wyborach w USA rośnie presja na AI”.

W poprzednim materiale analizowaliśmy polityczne skutki wyborów połówkowych w Stanach Zjednoczonych z listopada 2026 roku: przejęcie obu izb Kongresu przez Demokratów oraz rosnące znaczenie projektów takich jak Ban Artificial Superintelligence Act of 2026 (S.5493 / H.R.10538), zakładających obowiązkową przerwę w rozwoju najbardziej zaawansowanych systemów AI i federalny zakaz tworzenia superinteligencji. Źródło: GovInfo — projekt S.5493.

Każda jednostronna regulacja w USA funkcjonuje jednak w warunkach ostrej rywalizacji międzynarodowej, w której głównym konkurentem Waszyngtonu pozostaje Chińska Republika Ludowa.

Kurczący się dystans technologiczny między USA a Chinami

Przez lata amerykański przemysł technologiczny zakładał, że kontrola nad najwydajniejszymi układami półprzewodnikowymi (objętymi restrykcjami eksportowymi Departamentu Handlu USA od 2022 roku) zapewni Dolinie Krzemowej bezpieczną, wieloletnią przewagę w modelach fundamentowych.

Dane z raportu Stanford AI Index 2026 pokazują jednak, że dystans jakościowy między czołowymi modelami amerykańskimi (OpenAI, Anthropic, Google DeepMind) a chińskimi (tworzonymi m.in. przez DeepSeek, Alibabę w ramach rodziny Qwen, Moonshot AI czy Baidu) uległ w latach 2024–2026 dramatycznemu spłaszczeniu. W standardowych testach rozumowania matematycznego, generowania kodu i wielojęzycznej analizy tekstu różnice, które jeszcze w 2023 roku wynosiły kilkanaście punktów procentowych, skurczyły się do poziomu błędu statystycznego. Źródło: Stanford HAI — AI Index Report 2026.

Co istotne, chińskie laboratoria przyjęły ofensywną strategię cenową oraz publikowania swoich modeli w formule open-weight (otwartych wag). Systemy takie jak DeepSeek, Kimi (tworzony przez Moonshot AI), MiniMax, modele z rodziny Qwen czy wyspecjalizowane platformy agentowe (jak założony przez byłych menedżerów Baidu Genspark) oferują możliwości zbliżone do czołowych rozwiązań zachodnich przy kosztach API niższych nierzadko o 70–90%. Sprawia to, że każda duża premiera z Chin wywołuje dziś bezpośrednią presję produktową i cenową na OpenAI, Anthropic oraz Google.

Wojna wywiadów i walka o krzem: sprawa Jensena Huanga i Megaspeed

Brak własnych maszyn litograficznych klasy EUV skłonił Pekin do równoległego rozwijania krajowych procesorów (m.in. linii Huawei Ascend produkowanej przez SMIC) oraz intensywnego pozyskiwania zachodniej technologii kanałami pośrednimi i wywiadowczymi.

Najbardziej spektakularnym dowodem skali tych działań stał się ujawniony na początku listopada 2026 roku kryzys wokół Jensena Huanga, współzałożyciela i prezesa Nvidii — firmy dostarczającej akceleratory obliczeniowe stanowiące fundament całego zachodniego ekosystemu AI. Według ustaleń amerykańskich służb wywiadowczych opisanych przez The New York Times i Financial Times, 63-letni szef Nvidii wdał się w pozamałżeński romans z Alice Huang (Huang Le), menedżerką singapurskiej firmy centrów danych Megaspeed International. Amerykański wywiad ocenił, że kobieta działała jako źródło zwerbowane przez chińskie Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego (MSS) w celu pozyskiwania wrażliwych informacji o strategii czipowej, łańcuchach dostaw i sposobach omijania amerykańskich sankcji eksportowych. Źródło: Axios, Źródło: CBS News.

Po przyznaniu się Huanga do relacji obyczajowej Rada Dyrektorów Nvidii wszczęła niezależne śledztwo, a komisje Kongresu USA ds. wywiadu i spraw zagranicznych wezwały prezesa spółki do złożenia wyjaśnień za zamkniętymi drzwiami (władze w Pekinie zaprzeczyły oskarżeniom, określając je jako „kampanię oszczerstw”). Sama firma Megaspeed już wcześniej była badana przez amerykańskie organy pod kątem podejrzeń o reeksport zaawansowanych układów Nvidii do Chin przez podmioty w Singapurze i Malezji. Źródło: Associated Press.

Asymetria infrastrukturalna: energetyka i tempo wdrożeń

Drugim wymiarem rywalizacji, na który zwraca uwagę Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), jest fizyczna zdolność do zasilania gigantycznych klastrów obliczeniowych. Podczas gdy w Stanach Zjednoczonych budowa nowych centrów danych coraz częściej napotyka wieloletnie procedury środowiskowe, wąskie gardła w sieciach przesyłowych oraz lokalne protesty mieszkańców obawiających się wzrostu cen prądu, Chiny realizują centralnie sterowany program rozbudowy mocy wytwórczych. Źródło: IEA — Key Questions on Energy and AI.

Według danych Światowego Stowarzyszenia Jądrowego (World Nuclear Association) oraz IEA w połowie dekady w Chinach w fazie aktywnej budowy znajdowało się około 30 reaktorów jądrowych — niemal tyle samo, ile we wszystkich pozostałych państwach świata łącznie — uzupełnianych o linie przesyłowe ultrawysokiego napięcia (UHV) łączące centra danych z zachodnimi prowincjami bogatymi w energię wodną, słoneczną i wiatrową. Źródło: World Nuclear Association — Nuclear Power in China.

Wymiar strategiczny i militarny

W dokumentach amerykańskiego Departamentu Obrony oraz Komisji ds. Bezpieczeństwa Narodowego ds. Sztucznej Inteligencji (NSCAI) przewaga w dziedzinie zaawansowanej AI i docelowo AGI jest definiowana jako filar odstraszania militarnego. Obejmuje ona m.in.:

  • autonomiczne systemy dowodzenia, rozpoznania satelitarnego i koordynacji rojów bezzałogowych,
  • ofensywne i defensywne operacje w cyberprzestrzeni (automatyczne wykrywanie oraz wykorzystywanie luk typu zero-day w infrastrukturze krytycznej),
  • przyspieszenie badań nad materiałoznawstwem, kryptografią, biotechnologią i systemami hipersonicznymi.

Z punktu widzenia bezpieczeństwa międzynarodowego jednostronne zamrożenie prac nad najbardziej zaawansowanymi modelami w USA — bez wiążącego i weryfikowalnego traktatu międzynarodowego obejmującego Chiny — rodzi pytanie o trwałą zmianę globalnej równowagi sił.

Subiektywnie

Swój poprzedni artykuł — o tym, czy po wyborach połówkowych w USA zostały nam już tylko dwa lata na osiągnięcie AGI — zakończyłem jedną myślą:

„Pozostaje jeszcze pytanie o Chiny. Zwolnienie tempa po jednej stronie tej technologicznej zimnej wojny nie oznacza, że druga strona również zwolni. Oddanie przewagi może mieć konsekwencje znacznie poważniejsze niż słabsze wyniki kilku amerykańskich spółek.”

Przyjrzyjmy się dziś na chłodno, co tak naprawdę kryje się za tym zdaniem. Bo mam wrażenie, że wielu zachodnich polityków i komentatorów, którzy lekką ręką proponują dziś „wstrzymanie prac nad superinteligencją” i powołanie kolejnych urzędów wydających zgody na trenowanie modeli, wciąż myśli kategoriami zwykłego rynku konsumenckiego. Tak jakby chodziło o to, czy kolejny iPhone wyjdzie w tym roku, czy za trzy lata, albo czy akcje na giełdzie Nasdaq spadną o kilkanaście procent.

Tymczasem w wyścigu o AGI i superinteligencję stawką nie są kwartalne wyniki finansowe Big Techu. Stawką jest to, kto napisze reguły funkcjonowania świata na kolejne stulecie.

Zresztą o tym, jak blisko za plecami Amerykanów są już dziś Chiny, przekonałem się na własnej skórze. Osobiście miałem okazję korzystać z różnych chińskich modeli AI oraz wyspecjalizowanych agentów — takich jak Genspark czy modele Kimi, MiniMax i DeepSeek. I mówiąc całkowicie szczerze: jestem przekonany, że dla 90% zwykłych użytkowników te narzędzia już w tym momencie są w zupełności wystarczające do codziennej pracy, nauki czy wyszukiwania informacji. A do tego dochodzi przecież kwestia ceny — chińskie modele oferują za darmo lub za ułamek kwoty to, za co zachodnie korporacje każą sobie słono płacić w miesięcznych abonamentach.

Najlepiej widać to po nerwowych ruchach samej Doliny Krzemowej. Zwróćcie uwagę na powtarzający się schemat: za każdym razem, gdy na rynek wychodzi nowy głośny model z Chin, zachodnie giganty takie jak Anthropic czy OpenAI nagle w popłochu muszą wypuścić nową wersję lub funkcję w przeciągu jednego czy dwóch tygodni. To już dawno nie jest spokojny bieg samotnego lidera — to ciągłe oglądanie się za siebie z oddechem konkurencji na karku.

A teraz dołóżmy do tego rzecz najbardziej aktualną, która wydarzyła się dosłownie w ostatnich dniach i jak w soczewce pokazuje, z jak bezwzględną grą mamy do czynienia. Na początku listopada 2026 roku wybucha bomba: Jensen Huang, legendarny szef Nvidii — firmy wycenianej na około 4 biliony dolarów, od której czipów zależy dziś niemal każde laboratorium AI na świecie — przyznaje się przed pracownikami do pozamałżeńskiego romansu. I nie byłoby w tym nic poza tabloidowym skandalem, gdyby nie ustalenia amerykańskiego wywiadu: kobietą, z którą związał się prezes najważniejszej spółki technologicznej Zachodu, była Alice Huang, menedżerka singapurskiej firmy Megaspeed, podejrzewana o pracę dla chińskiego Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego (MSS).

Zatrzymajmy się przy tym na chwilę. Podczas gdy w Waszyngtonie senatorowie tacy jak Bernie Sanders piszą ustawy o tym, jak prawnie zakazać amerykańskim inżynierom tworzenia zbyt mądrej sztucznej inteligencji, Pekin prowadzi przeciwko sercu Doliny Krzemowej klasyczną operację wywiadowczą rodem z podręczników zimnej wojny. Chiny nie mają najmniejszych skrupułów: z jednej strony przez sieć pośredników w Singapurze i Malezji wysysają z rynku objęte sankcjami procesory Nvidii, a z drugiej — metodą honeypot — podchodzą bezpośrednio do człowieka, który trzyma w ręku klucze do całej zachodniej infrastruktury obliczeniowej.

Wystarczył jeden weekend i komunikat o śledztwie rady nadzorczej Nvidii oraz wezwaniu Huanga przed Kongres, by z wyceny spółki w kilka godzin wyparowało niemal 200 miliardów dolarów. Ten skandal brutalnie obnażył dwie prawdy naraz: jak bardzo cały zachodni wyścig AI wisi na pojedynczych ludziach — i jak bardzo zdeterminowane są Chiny, by wydrzeć Amerykanom technologiczną przewagę wszelkimi dostępnymi metodami.

Wyobraźmy sobie teraz scenariusz, w którym po końcu kadencji Donalda Trumpa w 2029 roku (albo jeszcze wcześniej, pod presją protestów społecznych i ustaw stanowych) Stany Zjednoczone rzeczywiście zaciągają hamulec bezpieczeństwa. Nakładają moratorium na trenowanie największych modeli, zamrażają rozbudowę centrów danych i czekają, aż federalni urzędnicy napiszą tysiące stron regulaminów.

Czy ktokolwiek przy zdrowych zmysłach wierzy, że w tym samym momencie w Pekinie Xi Jinping zwoła konferencję prasową i powie: „Skoro Amerykanie zatrzymali badania z troski o rynek pracy i klimat, to my też wyłączamy nasze superkomputery”?

Oczywiście, że nie. Dla Chin amerykańskie moratorium byłoby prezentem stulecia — historycznym momentem, na który Pekin czeka od dekad.

I tutaj dochodzimy do sedna: dlaczego oddanie Chinom pierwszego miejsca w wyścigu o AGI byłoby katastrofą nieporównywalną z żadnym zwykłym kryzysem giełdowym?

Po pierwsze — *efekt odjeżdżającego pociągu, czyli RSI (Recursive Self-Improvement)*. W tradycyjnej gospodarce, jeśli jeden kraj wyprodukuje nieco lepszy samochód albo szybszy samolot, konkurent może nadrobić stratę w kilka lat. Ze sztuczną inteligencją na progu AGI jest zupełnie inaczej. Kiedy powstanie system zdolny do samodzielnego ulepszania własnego kodu, projektowania kolejnych generacji czipów i prowadzenia przełomowych badań naukowych 24 godziny na dobę, przewaga lidera przestanie rosnąć liniowo — wystrzeli pionowo w górę. Kto przegra ten moment o dwa lub trzy lata przez własne regulacyjne spowolnienie, ten może już nigdy nie dogonić zwycięzcy.

Po drugie — bezpieczeństwo militarne i cybernetyczne. Państwo, które jako pierwsze uzyska działającą superinteligencję, zyska możliwość łamania zabezpieczeń sieci energetycznych, finansowych i wojskowych przeciwnika w ułamku sekundy, zanim człowiek po drugiej stronie zdąży w ogóle zauważyć atak. W świecie, w którym Pekin otwarcie mówi o podporządkowaniu sobie Tajwanu i wypchnięciu USA z Pacyfiku, oddanie przewagi w AI oznacza rozbrojenie całego zachodniego parasola bezpieczeństwa — w tym również tego, od którego zależy bezpieczeństwo Polski i Europy Środkowo-Wschodniej.

Po trzecie wreszcie — kwestia wartości wpisanych w fundamenty technologii. Możemy i powinniśmy krytykować amerykańskie korporacje za chciwość, za greedflację i za obojętność wobec młodych ludzi wchodzących na rynek pracy. Ale zachodnie modele wciąż powstają w świecie, w którym istnieje wolna prasa, niezależne sądy, opozycja parlamentarna i prawo obywatela do protestu. Jeśli globalny standard superinteligencji — z którego będą korzystać miliardy ludzi, firmy i rządy na całym świecie — zostanie stworzony pod dyktando Komunistycznej Partii Chin, to w jego kod genetyczny od pierwszego dnia zostaną wbudowane cenzura, system kredytu społecznego i totalna kontrola państwa nad jednostką.

Dlatego właśnie tak bardzo niepokoi mnie dzisiejsza polaryzacja w USA. Z jednej strony mamy obóz Donalda Trumpa i gigantów technologicznych, którzy pędzą przed siebie, ignorując realny strach zwykłych ludzi o pracę, rachunki za prąd i astronomiczne ceny sprzętu komputerowego. Z drugiej strony mamy lewicę z projektami Berniego Sandersa, która w reakcji na ten strach gotowa jest wylać dziecko z kąpielą i związać ręce własnym naukowcom w środku technologicznej zimnej wojny.

Prawdziwa sztuka rządzenia w nadchodzących latach nie polega na tym, by zakazać rozwoju AI i oddać pole Pekinowi. Polega na tym, by chronić zwykłego pracownika wewnątrz kraju — choćby przez mądrą reformę czasu pracy i podział owoców automatyzacji — a jednocześnie ani na sekundę nie oddać przewagi technologicznej i kontrwywiadowczej na zewnątrz. Bo jeśli Zachód pomyli te dwie rzeczy i sam zatrzyma własną lokomotywę, rachunek za ten błąd zapłacą nie tylko akcjonariusze z Wall Street, ale my wszyscy.

Źródła

  1. Stanford HAI — „AI Index Report 2026” (analiza zmniejszającego się dystansu między amerykańskimi i chińskimi modelami AI).
  2. GovInfo — „Ban Artificial Superintelligence Act of 2026”, S.5493 (projekt ustawy o wstrzymaniu rozwoju i zakazie superinteligencji w USA).
  3. Axios — „Nvidia CEO Jensen Huang admits affair, board to launch investigation”, 8 listopada 2026 r..
  4. CBS News — „Nvidia board launches investigation after reports link CEO Jensen Huang to alleged Chinese intelligence operative”, listopad 2026 r..
  5. Associated Press (AP) — „China denies spy allegations involving Nvidia CEO Jensen Huang”, listopad 2026 r..
  6. International Energy Agency (IEA) — „Key Questions on Energy and AI” (prognozy zapotrzebowania centrów danych na energię do 2030 r.).
  7. World Nuclear Association — „Nuclear Power in China” (dane o rozbudowie chińskich mocy jądrowych).
Adrian Dalecki

Redaktor naczelny

O autorze i projekcie →